Kredyt ekologiczny nie jest zwykłą dotacją ani klasyczną pożyczką inwestycyjną. To instrument łączący finansowanie bankowe z bezzwrotnym wsparciem publicznym. Przedsiębiorca najpierw zaciąga kredyt w banku komercyjnym, realizuje inwestycję poprawiającą efektywność energetyczną, a następnie część zadłużenia może zostać spłacona ze środków unijnych w formie premii ekologicznej. Z tego względu kredyt ekologiczny należy traktować przede wszystkim jako finansowanie mieszane.

Dlaczego kredyt ekologiczny nie jest zwykłą dotacją?

Dotacja jest formą bezzwrotnego wsparcia, która co do zasady pokrywa część kosztów kwalifikowanych projektu. Beneficjent musi spełnić warunki programu, prawidłowo zrealizować inwestycję i rozliczyć poniesione wydatki, ale nie zaciąga zobowiązania wobec instytucji udzielającej wsparcia.

W kredycie ekologicznym sytuacja wygląda inaczej. Przedsiębiorca musi uzyskać kredyt w banku współpracującym z Bankiem Gospodarstwa Krajowego. Bank ocenia jego zdolność kredytową, ryzyko finansowe, zabezpieczenia oraz możliwość terminowej spłaty zobowiązania. Samo spełnienie warunków programu nie oznacza więc automatycznego uzyskania finansowania.

Element dotacyjny pojawia się dopiero w postaci premii ekologicznej. Jest to bezzwrotna część wsparcia przeznaczona na spłatę części kapitału kredytu zaciągniętego na realizację inwestycji. Premia nie jest zazwyczaj wypłacana przedsiębiorcy jako swobodnie dostępna gotówka. Trafia na rachunek kredytowy i zmniejsza zadłużenie wobec banku.

Kredyt ekologiczny przypomina dotację pod względem bezzwrotnego charakteru premii ekologicznej, ale nie jest dotacją wypłacaną niezależnie od finansowania bankowego.

W czym kredyt ekologiczny przypomina pożyczkę lub kredyt inwestycyjny?

Podstawą całego mechanizmu jest kredyt udzielany przez bank komercyjny. Przedsiębiorca zawiera umowę kredytową, ponosi koszty finansowania i odpowiada za spłatę zobowiązania zgodnie z ustalonym harmonogramem.

Bank może odmówić finansowania nawet wtedy, gdy planowana inwestycja odpowiada celom programu. Decydujące znaczenie mają bowiem nie tylko przewidywane oszczędności energii, lecz także sytuacja ekonomiczna przedsiębiorstwa, historia kredytowa, poziom zadłużenia, zdolność do generowania przepływów pieniężnych oraz jakość proponowanych zabezpieczeń.

Kredytobiorca musi również liczyć się z kosztami typowymi dla finansowania bankowego, takimi jak odsetki, prowizje, opłaty za ustanowienie zabezpieczeń czy koszty wymaganych dokumentów. Premia ekologiczna nie musi pokrywać całej wartości inwestycji ani całego kapitału kredytu. Pozostałą część zobowiązania przedsiębiorca spłaca z własnych środków.

Pod względem formalnym i finansowym kredyt ekologiczny pozostaje kredytem bankowym, ponieważ powstaje zobowiązanie, które podlega spłacie i ocenie ryzyka kredytowego.

Dlaczego jest to finansowanie mieszane?

Finansowanie mieszane polega na połączeniu środków zwrotnych i bezzwrotnych w ramach jednego projektu. Dokładnie taki mechanizm występuje w kredycie ekologicznym.

Część zwrotną stanowi kredyt bankowy. Częścią bezzwrotną jest premia ekologiczna finansowana ze środków publicznych. Oba elementy są ze sobą powiązane: bez kredytu bankowego przedsiębiorca nie może skorzystać z premii w formule przewidzianej dla tego instrumentu, a premia służy do zmniejszenia zadłużenia wynikającego z kredytu.

Mechanizm można przedstawić następująco:

1. przedsiębiorca przygotowuje inwestycję i audyt energetyczny;
2. bank ocenia zdolność kredytową i udziela promesy albo zawiera warunkową umowę kredytową;
3. przedsiębiorca składa wniosek o dofinansowanie;
4. po uzyskaniu wsparcia realizuje inwestycję zgodnie z zatwierdzonym zakresem;
5. po spełnieniu warunków programu premia ekologiczna spłaca część kapitału kredytu;
6. pozostałą część zobowiązania przedsiębiorca reguluje samodzielnie.

Kredyt ekologiczny nie zastępuje więc finansowania bankowego. Zmniejsza jego ekonomiczny ciężar poprzez częściową, bezzwrotną spłatę kapitału.

Jaką rolę odgrywa premia ekologiczna?

Premia ekologiczna jest najważniejszym elementem odróżniającym kredyt ekologiczny od standardowego kredytu inwestycyjnego. Jej wysokość zależy między innymi od wartości kosztów kwalifikowanych, statusu przedsiębiorstwa, lokalizacji inwestycji, rodzaju wydatków oraz dopuszczalnego poziomu pomocy publicznej.

Nie należy utożsamiać premii z umorzeniem udzielanym według swobodnej decyzji banku. Jest to wsparcie przyznawane w ramach programu publicznego po pozytywnej ocenie projektu i spełnieniu określonych warunków. Bank kredytujący nie decyduje samodzielnie o wysokości pomocy. Jego zadaniem jest przede wszystkim ocena zdolności kredytowej oraz obsługa finansowania inwestycji.

Premia nie zwalnia też przedsiębiorcy z obowiązku prawidłowej realizacji projektu. Jeżeli inwestycja zostanie przeprowadzona niezgodnie z umową, nie osiągnie wymaganych parametrów albo wydatki nie zostaną właściwie udokumentowane, wysokość wsparcia może zostać obniżona, a w określonych przypadkach pomoc może podlegać zwrotowi.

Kto ponosi ryzyko finansowe inwestycji?

Podstawowe ryzyko finansowe ponosi przedsiębiorca. To on jest stroną umowy kredytowej i odpowiada wobec banku za spłatę zadłużenia. Do czasu wypłaty premii ekologicznej przedsiębiorstwo powinno być przygotowane na finansowanie projektu zgodnie z warunkami umowy kredytowej.

Bank ponosi ryzyko kredytowe związane z możliwością niewypłacalności klienta, dlatego przed udzieleniem finansowania szczegółowo analizuje sytuację przedsiębiorstwa. Instytucja zarządzająca środkami publicznymi odpowiada natomiast za ocenę zgodności projektu z zasadami programu oraz za prawidłowe przekazanie premii.

Dla przedsiębiorcy istotne jest, że przyznanie dofinansowania nie eliminuje ryzyka związanego z kredytem. Opóźnienia w realizacji inwestycji, wzrost kosztów, niekwalifikowalność części wydatków lub niespełnienie wymaganych wskaźników mogą zwiększyć kwotę, którą trzeba będzie pokryć samodzielnie.

Czym kredyt ekologiczny różni się od pożyczki z możliwością umorzenia?

Pożyczka z możliwością umorzenia jest finansowaniem udzielanym najczęściej przez instytucję publiczną lub fundusz. Beneficjent otrzymuje środki zwrotne, a po spełnieniu określonych warunków część pożyczki może zostać umorzona.

W kredycie ekologicznym finansowanie zwrotne zapewnia bank komercyjny, natomiast pomoc publiczna pochodzi z odrębnego źródła i przyjmuje postać premii przeznaczonej na spłatę części kapitału. Z perspektywy ekonomicznej rezultat może być podobny, ponieważ w obu przypadkach część zobowiązania przestaje obciążać przedsiębiorcę. Konstrukcja prawna i organizacyjna jest jednak inna.

Czy kredyt ekologiczny opłaca się bardziej niż zwykła dotacja?

Nie można jednoznacznie stwierdzić, że kredyt ekologiczny jest korzystniejszy od klasycznej dotacji. Dotacja może być prostsza pod względem finansowym, ponieważ nie wymaga zaciągania długu i ponoszenia kosztów odsetkowych. Z drugiej strony kredyt ekologiczny pozwala połączyć kapitał bankowy ze wsparciem publicznym, dzięki czemu przedsiębiorstwo może zrealizować większą inwestycję bez konieczności finansowania jej wyłącznie z własnych środków.

Instrument jest szczególnie atrakcyjny dla firm posiadających zdolność kredytową, które planują modernizację prowadzącą do mierzalnego ograniczenia zużycia energii. Może być mniej odpowiedni dla przedsiębiorstw o słabej płynności, wysokim zadłużeniu albo niewystarczających zabezpieczeniach, nawet jeżeli sam projekt jest uzasadniony energetycznie.

Przed podjęciem decyzji należy porównać przewidywaną premię z całkowitym kosztem kredytu, wymaganym wkładem własnym, wydatkami niekwalifikowanymi oraz ryzykiem nieosiągnięcia zakładanych efektów inwestycji.

Kredyt ekologiczny jako połączenie kredytu i dotacji

Kredyt ekologiczny najtrafniej określić jako finansowanie mieszane. Jego podstawą jest komercyjny kredyt bankowy, który podlega ocenie zdolności kredytowej, oprocentowaniu i spłacie. Element bezzwrotny stanowi premia ekologiczna przeznaczona na spłatę części kapitału.

Instrument przypomina więc pożyczkę na etapie pozyskiwania i wykorzystywania finansowania, a dotację na etapie rozliczenia premii. Dla przedsiębiorcy najważniejsze jest to, że pomoc publiczna nie zastępuje kredytu, lecz ogranicza ostateczną kwotę zadłużenia. Ocena opłacalności powinna zatem obejmować zarówno możliwy poziom wsparcia, jak i pełne koszty oraz ryzyka wynikające z umowy kredytowej.