Ból zęba podczas jedzenia słodyczy albo picia zimnych napojów najczęściej wskazuje, że próchnica naruszyła ochronne warstwy zęba. Ubytek odsłania zębinę lub zbliża się do miazgi, przez co bodźce termiczne i chemiczne łatwiej docierają do zakończeń nerwowych.

Skontaktuj się z dentysta wola!

Jak ubytek zwiększa wrażliwość zęba?

Zdrowy ząb jest chroniony przez szkliwo, czyli twardą warstwę, która izoluje jego głębiej położone tkanki. Pod szkliwem znajduje się zębina zawierająca liczne mikroskopijne kanaliki prowadzące w kierunku miazgi.

Gdy rozwijająca się próchnica niszczy szkliwo, bodźce z jamy ustnej zaczynają oddziaływać bezpośrednio na odsłoniętą zębinę. Ruch płynu w kanalikach zębinowych pobudza zakończenia nerwowe, co może powodować krótki, ostry ból.

Im głębszy jest ubytek, tym mniejsza odległość dzieli go od miazgi zęba. Z tego powodu dolegliwości mogą stopniowo stawać się silniejsze, trwać dłużej i pojawiać się także bez wyraźnego bodźca.

Dlaczego ząb z ubytkiem boli po zjedzeniu słodyczy?

Cukry obecne w słodkich produktach są wykorzystywane przez bakterie płytki nazębnej. W wyniku ich metabolizmu powstają kwasy obniżające pH w jamie ustnej i nasilające demineralizację szkliwa. Proces ten sprzyja dalszemu pogłębianiu ubytku.

Sam ból po słodkim pokarmie może wynikać również ze zjawiska osmotycznego. Wysokie stężenie cukru w obrębie odsłoniętej zębiny powoduje przemieszczanie się płynu w kanalikach, a ruch ten pobudza nerw znajdujący się w miazdze.

Dolegliwości mogą nasilać produkty lepkie, takie jak karmel, słodkie batony czy ciastka. Ich resztki dłużej pozostają w ubytku i utrzymują kontakt cukru z odsłoniętą tkanką zęba.

Dlaczego zimne produkty wywołują ból?

Zimny napój, lody lub chłodne powietrze powodują szybkie ochłodzenie odsłoniętej zębiny. Zmiana temperatury wpływa na płyn w kanalikach zębinowych i wywołuje jego gwałtowny ruch. Nerw odbiera ten bodziec jako ból.

Przy niewielkim ubytku ból po zimnym zwykle jest ostry, ale ustępuje po kilku sekundach od usunięcia bodźca. Jeżeli utrzymuje się dłużej, pulsuje albo pojawia się samoistnie, może świadczyć o zapaleniu miazgi.

Co może oznaczać charakter bólu?

Sposób, w jaki ząb reaguje na słodkie i zimne produkty, pomaga ocenić stopień zaawansowania problemu:

• krótki, szybko ustępujący ból może towarzyszyć odsłonięciu zębiny lub niezbyt głębokiemu ubytkowi;
• silny ból utrzymujący się po usunięciu bodźca może wskazywać na zapalenie miazgi;
• ból samoistny, nocny albo pulsujący może oznaczać bardziej zaawansowany stan zapalny;
• ból przy nagryzaniu może sugerować dodatkowo pęknięcie zęba, nieszczelne wypełnienie lub stan zapalny tkanek wokół korzenia.

Sam charakter dolegliwości nie pozwala jednak postawić pewnego rozpoznania. Konieczne jest badanie stomatologiczne, a niekiedy także wykonanie zdjęcia rentgenowskiego.

Czy ból może ustąpić bez leczenia?

Dolegliwości mogą czasowo osłabnąć, zwłaszcza gdy pacjent unika zimnych i słodkich produktów. Nie oznacza to jednak, że ubytek się cofnął. Próchnica, która doprowadziła do powstania ubytku, wymaga leczenia stomatologicznego.

W zaawansowanym stadium ból może nawet nagle zniknąć z powodu obumarcia miazgi. Taki stan nie świadczy o poprawie. Martwa miazga może stać się źródłem zakażenia prowadzącego do zapalenia tkanek wokół korzenia, obrzęku lub ropnia.

Jak wygląda leczenie bolesnego ubytku?

Sposób leczenia zależy od głębokości zmiany. Przy ubytku ograniczonym do szkliwa i zębiny dentysta usuwa zmienione próchnicowo tkanki, a następnie odbudowuje ząb materiałem wypełniającym. Szczelne wypełnienie odcina kanaliki zębinowe od bodźców z jamy ustnej i zazwyczaj usuwa przyczynę nadwrażliwości.

Jeżeli próchnica dotarła do miazgi i wywołała jej nieodwracalne zapalenie, konieczne może być leczenie kanałowe. Polega ono na usunięciu zakażonej lub objętej stanem zapalnym miazgi, oczyszczeniu kanałów korzeniowych oraz ich szczelnym wypełnieniu.

Do czasu wizyty warto ograniczyć spożywanie bardzo zimnych i słodkich produktów, nie gryźć bolącym zębem oraz delikatnie usuwać resztki jedzenia z okolicy ubytku. Są to jednak działania doraźne, a nie leczenie przyczyny.

Ból po słodkim lub zimnym to sygnał wymagający kontroli

Ząb z ubytkiem boli po spożyciu słodkich lub zimnych produktów, ponieważ uszkodzone szkliwo przestaje skutecznie izolować zębinę i miazgę. Bodźce chemiczne, osmotyczne oraz termiczne wprawiają w ruch płyn znajdujący się w kanalikach zębinowych, co pobudza zakończenia nerwowe. Krótka reakcja może wskazywać na odsłonięcie zębiny, natomiast długotrwały, pulsujący lub samoistny ból wymaga szybkiej konsultacji stomatologicznej.