Nie każdy ząb można usunąć podczas standardowej ekstrakcji wykonywanej kleszczami i dźwignią. Gdy ząb jest niewidoczny w jamie ustnej, ma nietypowo ułożone korzenie albo znajduje się blisko ważnych struktur anatomicznych, konieczna może być interwencja chirurga stomatologicznego. Zabieg chirurgiczny pozwala bezpiecznie odsłonić ząb, podzielić go na mniejsze fragmenty i usunąć przy możliwie niewielkim urazie otaczających tkanek.

Sprawdź ➡ ekstrakcja zęba Gdańsk!

Czym różni się ekstrakcja chirurgiczna od zwykłego usunięcia zęba?

Zwykła ekstrakcja polega na poluzowaniu i wyjęciu zęba dostępnego bezpośrednio w jamie ustnej. Jest możliwa wtedy, gdy korona zęba wystaje ponad dziąsło, a kształt i położenie korzeni nie utrudniają zabiegu.

Ekstrakcja chirurgiczna wymaga nacięcia dziąsła i uzyskania dostępu do zęba znajdującego się częściowo lub całkowicie w kości. W zależności od sytuacji chirurg może także usunąć niewielki fragment kości oraz podzielić ząb na części. Po zakończeniu zabiegu rana jest oczyszczana i najczęściej zamykana szwami.

Ząb zatrzymany lub częściowo zatrzymany

Najczęstszym wskazaniem do interwencji chirurga stomatologicznego jest ząb zatrzymany, czyli taki, który nie wyrżnął się prawidłowo i pozostaje całkowicie lub częściowo ukryty w kości albo pod dziąsłem. Problem ten najczęściej dotyczy dolnych i górnych ósemek, ale może obejmować również kły oraz zęby przedtrzonowe.

Zatrzymany ząb może uciskać sąsiednie korzenie, sprzyjać stanom zapalnym, powodować ból lub prowadzić do powstania torbieli. Jego usunięcie wymaga odsłonięcia pola operacyjnego, dlatego standardowa ekstrakcja zazwyczaj nie jest możliwa.

Skomplikowane położenie zęba mądrości

Nie każda ósemka musi być usuwana chirurgicznie. Interwencja specjalisty jest jednak potrzebna, gdy ząb rośnie poziomo, ukośnie lub jest skierowany w stronę siódemki. Zabieg może być również bardziej złożony, jeżeli korzenie dolnej ósemki znajdują się blisko kanału nerwu zębodołowego dolnego.

Przed leczeniem lekarz ocenia położenie zęba na zdjęciu pantomograficznym. Gdy obraz nie pozwala dokładnie określić relacji korzeni do nerwu, może być potrzebna tomografia stożkowa CBCT. Dokładna diagnostyka zmniejsza ryzyko uszkodzenia nerwu, zatoki szczękowej lub korzeni sąsiednich zębów.

Ząb złamany poniżej linii dziąsła

Interwencja chirurga może być konieczna, gdy korona zęba uległa znacznemu zniszczeniu albo złamaniu i nie można jej pewnie uchwycić narzędziami. Dotyczy to między innymi zębów osłabionych przez zaawansowaną próchnicę, uraz mechaniczny lub wcześniejsze leczenie.

W takiej sytuacji lekarz uzyskuje dostęp do pozostałości zęba przez nacięcie dziąsła. Niekiedy konieczne jest również delikatne usunięcie otaczającej kości lub rozdzielenie korzeni, aby wydobyć je pojedynczo i ograniczyć rozległość urazu.

Pozostawiony korzeń lub fragment zęba

Chirurgiczne usunięcie może być potrzebne, gdy po złamaniu zęba albo wcześniejszej ekstrakcji w kości pozostał korzeń. Nie każdy niewielki fragment wymaga natychmiastowego zabiegu, jednak interwencję rozważa się szczególnie wtedy, gdy powoduje ból, stan zapalny, ropienie lub utrudnia planowane leczenie implantologiczne.

Decyzja zależy od położenia fragmentu oraz ryzyka związanego z jego usunięciem. Korzeń znajdujący się w pobliżu nerwu lub zatoki szczękowej wymaga szczególnie dokładnej oceny radiologicznej.

Nietypowy kształt i układ korzeni

Zabieg może wymagać udziału chirurga stomatologicznego, gdy ząb ma silnie zakrzywione, rozbieżne, zrośnięte albo bardzo długie korzenie. Trudność zwiększa również obecność dodatkowych korzeni lub nieprawidłowości anatomicznych niewidocznych podczas badania jamy ustnej.

Próba usunięcia takiego zęba w całości mogłaby doprowadzić do złamania korzenia, uszkodzenia kości lub naruszenia sąsiedniego zęba. Podzielenie zęba na mniejsze fragmenty pozwala usuwać poszczególne części w kontrolowany sposób.

Ząb po nieudanej próbie standardowej ekstrakcji

Do chirurga stomatologicznego kieruje się również pacjenta, gdy zwykła ekstrakcja okazuje się nieskuteczna. Przyczyną może być złamanie korzenia, wyjątkowo mocne osadzenie zęba w kości, ograniczony dostęp operacyjny lub trudna anatomia.

Kontynuowanie zabiegu bez odpowiedniego dostępu może zwiększać ryzyko uszkodzenia tkanek. W takiej sytuacji chirurg poszerza pole zabiegowe, odsłania ząb i usuwa go metodą dostosowaną do warunków anatomicznych.

Bliskość zatoki szczękowej lub nerwu

Szczególnej ostrożności wymagają zęby znajdujące się blisko ważnych struktur anatomicznych. W przypadku górnych zębów trzonowych korzenie mogą sąsiadować z dnem zatoki szczękowej. Z kolei korzenie dolnych ósemek mogą przebiegać w pobliżu kanału nerwu zębodołowego dolnego.

W takich przypadkach chirurg planuje zabieg tak, aby ograniczyć ryzyko połączenia jamy ustnej z zatoką, uszkodzenia nerwu lub przemieszczenia fragmentu zęba. Niekiedy zamiast usunięcia całej dolnej ósemki wykonuje się koronomektomię, czyli usuwa koronę, pozostawiając korzenie położone bezpośrednio przy nerwie. O możliwości zastosowania tej metody decyduje lekarz po analizie badań obrazowych.

Stan zapalny, ropień lub torbiel wokół zęba

Ekstrakcja chirurgiczna bywa konieczna, gdy wokół zęba rozwinęła się torbiel, przewlekły stan zapalny lub ropień obejmujący kość. Samo wyjęcie zęba może wtedy nie wystarczyć. Chirurg musi również oczyścić zmienione tkanki, usunąć ziarninę lub wyłuszczyć torbiel.

Do objawów wymagających pilnej konsultacji należą:

• narastający ból i obrzęk twarzy,
• trudności w otwieraniu ust lub połykaniu,
• gorączka, osłabienie albo ropna wydzielina,
• zaburzenia czucia w obrębie wargi, brody lub języka.

Rozległy obrzęk, problemy z oddychaniem albo szybko pogarszający się stan ogólny wymagają pilnej pomocy medycznej.

Jak lekarz ocenia, czy potrzebny jest chirurg?

Decyzja nie powinna opierać się wyłącznie na wyglądzie zęba w jamie ustnej. Lekarz przeprowadza badanie kliniczne oraz analizuje zdjęcie rentgenowskie. Ocenia przede wszystkim położenie zęba, liczbę i kształt korzeni, ilość otaczającej kości oraz odległość od nerwów, zatoki i sąsiednich zębów.

Konsultacja chirurgiczna jest szczególnie wskazana, gdy:

• ząb jest niewyrżnięty, złamany lub znacznie zniszczony,
• korzenie mają nietypowy kształt albo leżą blisko ważnych struktur,
• wcześniejsza próba usunięcia zęba nie powiodła się,
• zmianie towarzyszy torbiel, ropień lub rozległy stan zapalny.

Na podstawie diagnostyki chirurg wybiera technikę zabiegu oraz informuje pacjenta o możliwych powikłaniach i zaleceniach pooperacyjnych.

Kiedy usunięcie zęba powinien przeprowadzić chirurg stomatologiczny?

Pomoc chirurga stomatologicznego jest potrzebna przede wszystkim wtedy, gdy ząb pozostaje w kości, jest złamany poniżej dziąsła, ma trudny układ korzeni lub znajduje się blisko nerwu albo zatoki szczękowej. Wskazaniem może być również pozostawiony korzeń, nieudana wcześniejsza ekstrakcja oraz obecność torbieli lub rozległego stanu zapalnego.

Ostateczną decyzję podejmuje lekarz po badaniu i analizie zdjęć radiologicznych. Właściwe zaplanowanie zabiegu pozwala ograniczyć ryzyko uszkodzenia kości, nerwów i sąsiednich zębów oraz zwiększa szansę na prawidłowe gojenie.